Một số giải pháp tăng cường công tác kháng nghị phúc thẩm đối với các vụ, việc dân sự, hôn nhân gia đình của VKSND các cấp

12/10/2021
Xem với cỡ chữ:

Kháng nghị phúc thẩm là một quyền năng pháp lý riêng có của Viện kiểm sát nhân dân được quy định trong Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 và Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Nhằm bảo đảm việc thực thi pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất, góp phần thực hiện chức năng, nhiệm vụ của ngành kiểm sát nhân dân, đảm bảo các quyền và lợi ích của Nhà nước, của công dân, cơ quan, tổ chức xã hội.

 

Thực hiện Chỉ thị công tác năm 2021 và đặc biệt là Chỉ thị số 07 ngày 06/8/2021 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối caovề: Tiếp tục tăng cường công tác kháng nghị phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm các vụ án hành chính, vụ việc dân sự. Trong thời gian qua, Viện kiểm sát nhân dân các cấp đã phát hiện nhiều vi phạm của tòa án trong việc giải quyết các vụ, việc dân sự thông qua các bản án, quyết định của tòa án. Viện kiểm sát nhân dân các cấp đã ban hành nhiều kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, phần lớn kháng nghị phúc thẩm được tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận. Tuy nhiên công tác kháng nghị phúc thẩm trong lĩnh vực dân sự, hôn nhân và gia đình vẫn còn nhiều hạn chế như: số lượng kháng nghị còn ít so với tỷ lệ số bản án, quyết định của tòa án đã xử hủy án, sửa án; chất lượng một số kháng nghị chưa cao; tỷ lệ rút kháng nghị cao hơn chỉ tiêu nghiệp vụ của Ngành

 

Nguyên nhân của những hạn chế, thiếu sót trong công tác kháng nghị phúc thẩm, trước hết là việc việc tham mưu, đề xuất của kiểm sát viên trực tiếp nghiên cứu hồ sơ, kiểm sát xét xử còn hạn chế, chưa nắm chắc các qui định của pháp luật để phát hiện các bản án, quyết định của tòa án có vi phạm pháp luật nghiêm trọng để thực hiện việc kháng nghị. Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng thiếu kiên quyết và chưa thật sự chú trọng đến công tác kiểm sát trong lĩnh vực dân sự.

 

Để nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả trong công tác kiểm sát giải quyết các vụ, việc dân sự, hôn nhân và gia đình nói chung và công tác kháng nghị phúc thẩm nói riêng, cần tiếp tục tăng cường 1 số giải pháp để tăng cường công tác kháng nghị phúc thẩm, đảm bảo các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình được thực hiện đúng quy định của pháp luật, cụ thể:

 

- Lãnh đạo Viện kiểm sát các cấp cần tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành, chú trọng nhiều hơn nữa đến khâu công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình. Ưu tiên bố trí cán bộ, kiểm sát viên có năng lực, sở trường, có trình độ chuyên môn, có kinh nghiệm và có đam mê, yêu thích đối với công tác dân sự để nâng cao chất lượng giải quyết các vụ việc dân sự, qua đó mới kịp thời phát hiện và tăng cường công tác kháng nghị phúc thẩm;

 

- Công tác kiểm sát giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình là một lĩnh vực rộng, liên quan đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Vì vậy, đòi hỏi mỗi cán bộ, kiểm sát viên phải thường xuyên nâng cao trình độ chuyên môn, ý thức trách nhiệm, nghiên cứu và cập nhật đầy đủ những qui định của Bộ luật dân sự, Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Đất đai… cùng các văn bản hướng dẫn liên quan. Tập trung nghiên cứu, cập nhật các quy định của pháp luật liên quan đến các tranh chấp thường xuyên xảy ra trong thực tiễn như: Tranh chấp trong lĩnh vực đất đai, tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho quyền sử dụng đất, tranh chấp thừa kế về tài sản, về hợp đồng vay tài sản, tranh chấp chia tài sản khi ly hôn… để làm hành trang pháp lý, có kỹ năng kiểm sát, từ đó mới tốt công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, có quan điểm giải quyết vụ việc đúng quy định và kịp thời phát hiện những vi phạm trong việc ban hành bản án, quyết định của tòa án để thực hiện tốt công kháng nghị phúc thẩm;

 

- Tăng cường mối quan hệ, phối hợp công tác đối với cơ quan Tòa án và các cơ quan hữu quan để nắm rõ các vụ việc tranh chấp, nhất là những vụ việc phức tạp. Bên cạnh đó, Kiểm sát viên phải chú trọng việc nghiên cứu kỹ hồ sơ để đưa ra quan điểm phát biểu về việc giải quyết vụ án đúng quy định của pháp luật. Phát biểu của Kiểm sát viên phải lập luận chặt chẽ, mang tính thuyết phục, chỉ ra được các căn cứ pháp lý để áp dụng, giải quyết vụ án và cũng là căn cứ kháng nghị phúc thẩm trong trường hợp tòa án xét xử vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến quyền lợi của các đương sự;

 

- Kiểm sát viên từ khi tham gia phiên tòa đã phát hiện được vi phạm của bản án, quyết định nên cần phải dự kiến nội dung kháng nghị để tham mưu, đề xuất lãnh đạo kịp thời. Đối với những bản án, quyết định của tòa án vi phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến quyền lợi của đương sự, phải kiên quyết kháng nghị. Đối với những vi phạm ít nghiêm trọng có thể trao đổi rút kinh nghiệm hoặc ban hành kiến nghị để khắc phục sửa chữa.

 

- Công tác kháng nghị phúc thẩm phải xác định trách nhiệm chính của Viện kiểm sát cùng cấp vì Viện kiểm sát cùng cấp đã trực tiếp kiểm sát việc giải quyết các vụ việc, đã trực tiếp nghiên cứu hồ sơ, tham gia phiên tòa, phiên họp sơ thẩm nên nắm rõ toàn bộ nội dung vụ việc và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ nên thuận lợi và đảm bảo chất lượng của công tác kháng nghị phúc thẩm;

 

- Đối với công tác kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát cấp trên, việc phát hiện vi phạm chỉ thông qua bản án, quyết định của tòa án nên đòi hỏi mỗi kiểm sát viên cần phải nắm chắc các qui định của pháp luật, có kỹ năng, có kinh nghiệm phát hiện vi phạm qua các bản án, quyết định và cần có sự phối hợp, trao đổi thông tin với Viện kiểm sát cấp dưới để đảm bảo kháng nghị có căn cứ pháp luật, được tòa án chấp nhận, đồng thời cũng đáp ứng được yêu cầu niệm vụ của địa phương nơi xẩy ra vụ án;

 

- Tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa Viện kiểm sát nhân dân các cấp để kịp thời trao đổi, thỉnh thị đối với những vụ án phức tạp, có khó khăn, vướng mắc hoặc báo cáo Viện kiểm sát cấp trên kháng nghị phúc thẩm để đảm bảo công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình được thực hiện đúng quy định của pháp luật, hạn chế thấp nhất những vi phạm của tòa án trong công tác xét xử.;

 

- Hiện nay, các bản án, quyết định của tòa án hầu hết được đăng trên cổng thông tin điện tử của ngành tòa án nên mỗi cán bộ, kiểm sát viên cần tăng cường tham khảo, vận dụng làm căn cứ để thực hiện tốt công kiểm sát việc giải quyết đối với các vụ án tương tự, làm cơ sở kháng nghị phúc thẩm; 

 

- Viện kiểm sát nhân dân tối cao cần tăng cường công tác tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ, thường xuyên tổng hợp, ban hành thông báo rút kinh nghiệm đối với các vụ án bị hủy án, sửa án để nâng cao hơn nữa trong chất lượng công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự, trong đó có công tác ban hành kháng nghị phúc thẩm;

 

- Kịp thời biểu dương, khen thưởng đối với những đơn vị, cá nhân làm tốt công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ, việc dân sự và làm tốt công tác kháng nghị phúc thẩm để ngăn ngừa, hạn chế vi phạm trong việc xét xử của Tòa án. Bên cạnh đó cần có biện pháp phê bình, kỷ luật nghiêm khắc đối với những đơn vị và cá nhân chưa phát hiện, chưa làm tốt công tác kháng nghị phúc thẩm dẫn đến tỷ lệ án bị hủy án, sửa án cao.   

 

Việc tăng cường và nâng cao chất lượng công tác kháng nghị phúc thẩm trong các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình là quyền năng của Viện kiểm sát nhân dân các cấp nhằm kịp thời phát hiện những vi phạm của Tòa án trong công tác xét xử, góp phần đảm bảo pháp luật được thực hiện nghiêm chỉnh và thống nhất.

 

Tác giả: Bùi Thị Dung